Webarchivering Rijk

De Rijksoverheid heeft ongeveer duizend websites in de lucht. Websites vormen dan ook een belangrijke informatiebron voor burgers, bedrijven en overheden. Ook oude websites blijven van belang; hier kunnen nog altijd rechten aan ontleend worden. Door overheidswebsites te archiveren kunnen we deze duurzaam toegankelijk houden. Dit is ook vanuit cultuurhistorisch perspectief van belang: archiveren geeft een beeld van overheidscommunicatie door de jaren heen.

Aanleiding voor het project

Het kabinet heeft gesteld dat er een uniforme werkwijze moet komen voor het archiveren van publieke websites van het Rijk. Daarom is er een ‘Kader Websitearchivering Rijksoverheid’ opgesteld en  komt er een rijksbrede centrale voorziening. . Door middel van een aanbesteding zal dienstverlening worden ingekocht voor het harvesten, opslaan en beschikbaar stellen voor terugkijken van openbare webarchieven.

Alle rijksoverheidsorganisaties dienen hun websites uiterlijk in 2021 te archiveren conform het rijkskader en de onderliggende richtlijn voor het archiveren van overheidswebsites van het Nationaal Archief. Deze richtlijn maakt duidelijk hoe je een website archiveert en waar je in dat proces allemaal aan moet denken. De richtlijn beschrijft  de eisen aan websitearchivering enhet toepassingsgebied.. Bovendien bevat de richtlijn een toelichting op alle gebruikte begrippen en een voorbeeld van een stappenplan. De definitieve versie van de richtlijn is te vinden op de website van het Nationaal Archief.

Alle rijksonderdelen van de Staat der Nederlanden nemen verplicht deel aan de rijksbrede aanbesteding voor websitearchivering. Zelfstandige bestuursorganen met een eigen rechtspersoonlijkheid kunnen vrijwillig meedoen. Deelnemers aan de rijksbrede aanbesteding besparen zichzelf veel werk, al moeten zij zelf ook een aantal voorbereidingen treffen.

Wat doet het project?

Het project Webarchivering Rijksoverheid is in 2018 gestart om tot implementatie te komen van een eenduidige archiveringspraktijk voor openbare websites van de Rijksoverheid. Daartoe wordt een rijksbrede centrale voorziening gecreëerd. Dit doel is opgenomen in de Strategische I-agenda Rijksdienst 2019-2021. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat de Rijksoverheid haar websites archiveert.

In de eerste fase is het ‘Kader Websitearchivering Rijksoverheid’ opgesteld. Het kader is vastgesteld in het CIO-beraad en bevat uitgangspunten en randvoorwaarden voor websitearchivering bij de Rijksoverheid. Afgesproken is dat alle onderdelen van het Rijk verplicht gebruikmaken van de rijksbrede voorziening voor websitearchivering en dat zorgdragers zelf verantwoordelijk zijn voor de implementatie en het beheer van websitearchivering. Het kader is van toepassing zodra de rijksbrede voorziening gereed is.

Stappenplan met instrumenten

Om rijksorganisaties te ondersteunen bij de invoering van websitearchivering in de eigen organisatie heeft RDDI een stappenplan met instrumenten ontwikkeld. Deze bevat toetsingsinstrumenten en handreikingen die organisaties helpen een bepaald aspect van websitearchivering op orde te krijgen.

Overzicht van instrumenten uit het stappenplan:

Stand van zaken

Voor het creëren van een externe rijksbrede centrale voorziening voor websitearchivering is de Dienst Publiek en Communicatie (DPC) van het ministerie van AZ een aanbestedingstraject gestart. In het najaar van 2019 is hiervoor een marktconsultatie uitgevoerd.  De bestuurlijke besluitvorming  over de aanbestedingsstrategie is afgerond in Q1 van 2020 en daarmee start de uitvoering van de aanbesteding door DPC met als eerste stap het opstellen van een programma van Eisen.