Openbaarmaking en informatiehuishouding

Hoe kan de Rijksoverheid de informatie waarover zij beschikt actief openbaar maken voor een breed publiek, op een vindbare en toegankelijke wijze?

AOO spreker TK
Beeld: ©RDDI

Openbaarmaking en informatiehuishouding

Een transparante overheid maakt de informatie waarover zij beschikt zo veel mogelijk actief openbaar. Actieve openbaarmaking betekent dat de overheid informatie uit eigen beweging publiceert en voor iedereen toegankelijk maakt. Een burger, journalist of Kamerlid hoeft hier dus niet eerst om te vragen. Ook is het belangrijk dat de openbaar gemaakte informatie goed vindbaar is en toegankelijk voor een breed publiek.

Ga naar open-overheid.nl voor antwoorden op veelgestelde vragen over openbaarmaking

Openbaarmaking en informatiehuishouding, wat houdt het in?

BEELDTEKST:
Informatiehuishouding en de Wet open overheid

Op een mei 2022 treedt de nieuwe
Wet open overheid in werking, de Woo.

Deze vervangt de huidige
Wet openbaarheid van bestuur, de Wob.

De Woo stimuleert actieve openbaarmaking
van overheidsinformatie.

Het motto wordt: Open, tenzij.

Dat betekent dat een overheidsorganisatie
informatie uit eigen beweging publiceert...

en voor iedereen toegankelijk maakt.

Een burger, journalist of Kamerlid
hoeft daar niet eerst om te vragen.

Momenteel maakt de Rijksoverheid
al wetten en Kamerstukken openbaar...

en sinds een juli 2021 ook beslisnota's.

Verspreid over een aantal jaar
verplicht de Woo de Rijksoverheid...

nog meer informatiecategorieën
actief openbaar te maken.

Al deze informatie wordt gepubliceerd op
het Platform Open Overheidsinformatie: PLOOI.

Het portaal maakt meer informatie openbaar
en maakt informatie makkelijker vindbaar.

De Woo verplicht overheidsorganisaties...

om zo veel mogelijk andere informatie
actief openbaar te maken.

Met name over grote thema's...

is het belangrijk dat overheidsorganisaties
ruimhartig informatie en kennis delen.

Dat maakt beter inzichtelijk
hoe beleid tot stand is gekomen...

wat het heeft opgeleverd
en wat met inzichten is gedaan.

Het is belangrijk om je als organisatie nu al
voor te bereiden op actieve openbaarmaking...

en de informatiehuishouding
daarvoor op orde te brengen.

Het Rijksprogramma voor Duurzaam
Digitale Informatiehuishouding...

ontwikkelt producten die organisaties ondersteunen
bij de transitie naar meer actieve openbaarmaking.

Denk aan e-learnings,
een stappenplan en een handreiking.

Je vindt deze producten
op www.open-overheid.nl.

Vraag ook binnen je eigen organisatie
naar instructies en andere hulpmiddelen.

Aanleiding voor het project

De nieuwe Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, verplicht overheidsorganisaties om bepaalde informatiecategorieën actief openbaar te maken. Dit hoeft nog niet gelijk; de fasering en planning wordt nog bekend gemaakt. Naast de Woo zijn sinds 1 juli 2021 beslisnota's (beleidslijn) over wetgeving en beleidsvorming actief openbaar (andere onderwerpen volgen later dit jaar). In een beslisnota staan de afwegingen achter een besluit door een minister of staatssecretaris. Het project Openbaarmaking en informatiehuishouding ondersteunt rijksorganisaties bij de implementatie van actieve openbaarmaking binnen de eigen organisatie.

Actieve openbaarmaking houdt meer in dan het online publiceren van bestaande stukken. Het maakt deel uit van een verandering naar een meer open en transparante organisatiecultuur. Ook is het een verandering in de manier van werken bij de (rijks-)overheid. Zo worden bijvoorbeeld persoonsgegevens onleesbaar gemaakt in de informatie die actief openbaar gemaakt wordt. RDDI werkt samen met andere programma’s, zoals Programma Implementatie Woo en programma Ambtelijk vakmanschap, om deze veranderingen richting te geven en te begeleiden.  Rijksorganisaties zijn zelf verantwoordelijk voor de implementatie van actieve openbaarmaking.

Wat doet het project?

Project Openbaarmaking en informatiehuishouding richt zich in het bijzonder op de techniek en processen achter actieve openbaarmaking. We stimuleren en begeleiden pilots, faciliteren kennisdeling en ontwikkelen en actualiseren generieke producten zoals handreikingen. Onze doelgroep bestaat uit de organisaties van de rijksoverheid.

Om rijksorganisaties op weg te helpen bij de implementatie van actieve openbaarmaking, heeft het project Openbaarmaking en informatiehuishouding een aantal producten ontwikkeld. Deze werken we regelmatig bij op basis van nieuwe ontwikkelingen. Een goed beginpunt is het Stappenplan implementatieactieve openbaarmaking vanuit de Woo.

Actieve openbaarmaking van beslisnota’s

Naast actieve openbaarmaking vanuit de Wet open overheid ondersteunt project Openbaarmaking en informatiehuishouding ook bij de openbaarmaking van beslisnota’s. Sinds 1 juli 2021 worden bij een Kamerstuk ook de onderliggende beslisnota’s meegestuurd naar de (Eerste of Tweede) Kamer. Andere onderwerpen volgden in 2022. De beslisnota’s worden tegelijk met versturing aan de Kamer, ook actief openbaar gemaakt op rijksoverheid.nl.

Project Openbaarmaking en informatiehuishouding ondersteunt de actieve openbaarmaking van beslisnota’s door het ontwikkelen van een generiek sjabloon en werkinstructie. Het sjabloon is inmiddels bij alle departementen geïmplementeerd in de IT-systemen. In de eerste helft van 2022 is het sjabloon op basis van evaluaties verbeterd. 

Stand van zaken

In 2022 lopen er verschillende ontwikkelingen rond actieve openbaarmaking buiten RDDI. Zo wordt de Beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s geactualiseerd. Deze beleidslijn beschrijft hoe beslisnota’s opgesteld en openbaar gemaakt worden. Ook is PLOOI (PLatform Open OverheidsInformatie) in ontwikkeling. Dit is het platform waarop actief openbaar gemaakte stukken gepubliceerd gaan worden. Tot slot zullen de fasering en planning van de actief openbaar te maken informatiecategorieën bekend worden: de beslisnota’s en de verschillende informatiecategorieën in de Woo.  Project Openbaarmaking en informatiehuishouding houdt deze ontwikkelingen in de gaten en past de producten aan waar en wanneer nodig. Ook laat het project een onderzoek uitvoeren naar de werkprocessen en systemen betrokken bij actieve openbaarmaking. Welke ‘reis’ legt bijvoorbeeld een document af van creatie tot publicatie en archivering of vernietiging? Hoe verschilt dit tussen departementen, en waar kunnen zij van elkaar leren? Dit onderzoek omvat beslisnota’s en de eerste categorie verplicht openbaar te maken documenten uit de Woo.

Daarnaast werken we aan het actualiseren van het sjabloon en de generieke werkinstructie voor het actief openbaar maken van beslisnota’s.

Vergroot afbeelding
Beeld: ©Open Overheid

Programma Open Overheid

Ga naar open-overheid.nl voor antwoorden op veelgestelde vragen over openbaarmaking.