Berichtenapps

In maart 2019 deed de Raad van State uitspraak in een zaak tussen het ministerie van VWS en Branchevereniging Zorgthuis.nl. Dit lijkt op het eerste gezicht geen raakvlak te hebben met de informatiehuishouding van het Rijk, maar niets is minder waar. De uitspraak had als gevolg dat berichten in berichtenapps als WhatsApp, SMS en Signal onder de Wet openbaarheid van bestuur (Woo) vallen en opgevraagd kunnen worden met een Wob-verzoek.

Aanleiding voor het project

De uitspraak van de Raad van State roept de vraag op hoe we binnen het Rijk met berichtenapps om moeten gaan. De bestaande beleidslijn voor berichtenapps is al verfijnd en aangepast, in samenwerking tussen RDDI, het Nationaal Archief en de ministeries van BZK, OCW, I&W en JenV. Het resultaat is een rijksbrede beleidslijn en instructie met drie componenten:

  1. Het gebruik van berichtenapps voor formeel zakelijke communicatie wordt zoveel mogelijk beperkt.
  2. Het gebruik van berichtenapps voor bestuurlijke besluitvorming wordt ontraden.
  3. Het berichtenverkeer dat toch plaatsvindt, wordt periodiek geschift. Archiefwaardige berichten worden handmatig geëxporteerd en veiliggesteld.

Omschrijving van het project

Het project Berichtenapps ondersteunt rijksorganisaties bij de invoer van de nieuwe beleidslijn. In opdracht van het SGO zorgt het project voor interdepartementale afstemming en voor een verdere uitwerking van de beleidslijn, inclusief het opstellen van instructies.

Doel van het project is om rijksorganisaties te helpen bij het ontwikkelen van voldoende kennis, informatie en middelen om:

  • bewust en minimaal gebruik te maken van berichtenapps;
  • berichten duurzaam toegankelijk veilig te stellen indien berichtenapps tóch worden gebruikt;
  • de uitvoering van de beleidslijn te monitoren en toetsen.

Meer specifiek heeft het SGO aan het project Berichtenapps gevraagd om invulling te geven aan de volgende interdepartementale acties en maatregelen:

  1. Uitwerken en realiseren van een rijksbrede handreiking voor implementatie van de beleidslijn en comminicatie materiaal voor het bewust omgaan met berichtenapps.
  2. Communiceren en verfijnen van de door BZK/CIO-office opgeleverde rijksbrede technische instructie voor het opslaan van appberichten.
  3. Opstellen van een specifieke instructie voor DG’s, SG’s, ministers en hun staf met betrekking tot berichtenapps, in afstemming met de kerngroep IOWJZ.
  4. Ontwikkelen van een rijksbrede instructie die duidelijk maakt welke berichten met welke inhoud opgeslagen moeten worden.
  5. Onderzoeken van de (technische en organisatorische) mogelijkheden om gebruikers te ontzorgen bij het archiveren van chatberichten.
  6. Voorbereiden van een interdepartementaal evaluatiemoment.

Stand van zaken

Het project Berichtenapps heeft een handreiking ‘Bewaren chatberichten voor Rijksorganisaties’ ontwikkeld. Het beleid, de wettelijke kaders en het opslagproces worden hierin eenduidig toegelicht en uitgewerkt. Het doel is om inzicht te geven in de praktische en beheerskanten van het bewaren van chatberichten. Dit document bevat schematische weergaves en geeft een eerste indruk van de handreiking.

Aansluitend zijn twee infographics en een animatie ontwikkeld die uitleggen hoe we binnen het Rijk omgaan met het bewaren van chatberichten. Beide worden actief openbaar gemaakt en komen beschikbaar voor publicatie door rijksorganisaties.

De komende periode start een Pilot met J&V voor het automatisch exporteren van chatberichten en assisteert het projectteam onder de ministeries van BZK, OCW, JenV, Financiën en VWS bij de implementatie van het rijksbeleid en instructies. Andere rijksorganisaties kunnen zich hierbij aansluiten. Neem voor meer informatie hierover contact met ons op.

Tijdslijn Berichtenapps